GİRİŞ
Türkiye’de ticari faaliyet göstermek isteyen girişimciler için en çok tercih edilen iki şirket türü anonim şirket (A.Ş.) ve limited şirket (Ltd. Şti.)’dir.
Her iki şirket türü de sermaye şirketi olup, ortakların sorumluluğu koydukları sermaye ile sınırlıdır. Ancak yönetim, pay devri, vergilendirme, denetim ve temsil açısından önemli farklılıklar vardır.
Anonim şirket, genellikle daha büyük sermayeli ve kurumsal yapılanmaya uygun bir modeldir. Limited şirket ise daha esnek, yönetimi kolay ve küçük–orta ölçekli işletmelere hitap eder.
Bu yazıda, Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 329–563 ve 573–644. maddeleri çerçevesinde anonim ve limited şirketler arasındaki farklar, avantaj–dezavantaj analizleri, Yargıtay kararları ve uygulamadaki yansımaları ayrıntılı olarak ele alınacaktır.
HUKUKİ DAYANAK VE TANIM
Anonim şirket, TTK m.329’a göre;
“Sermayesi belirli ve paylara bölünmüş, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu olan şirkettir.”
Limited şirket ise TTK m.573’e göre;
“Bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, sermayesi belirli olan ve bu sermayeyi temsil eden paylardan oluşan şirkettir.”
Her iki şirket türü de tüzel kişiliğe sahiptir ve ticaret siciline tescil ile doğarlar. Ancak, yönetim şekli, ortak sayısı ve pay devri gibi konularda ciddi farklılıklar bulunur.
ORTAK SAYISI VE SERMAYE
Anonim Şirket:
- En az bir ortakla kurulabilir.
- Asgari sermaye 250.000 TL’dir (halka açık olmayanlarda).
- Paylar nama veya hamiline yazılı olabilir.
- Hisse senedi çıkarılması mümkündür.
Limited Şirket:
- En az bir, en fazla elli ortakla kurulabilir.
- Asgari sermaye 10.000 TL’dir.
- Hisse senedi çıkarılamaz, ancak pay devri sözleşmesi yapılabilir.
Yargıtay 11. HD, 2021/3245 E. – 2022/1572 K. kararında;
“Limited şirketlerde pay devrinin geçerli olabilmesi için noter onaylı sözleşme yapılması zorunludur.”
demiştir.
Anonim şirketlerde ise hisse devri, nama yazılı senet varsa ciro ve teslimle, hamiline yazılıysa zilyetliğin devriyle mümkündür.
YÖNETİM VE KARAR ALMA
Anonim Şirket:
- Yönetim kurulu tarafından temsil edilir (TTK m.365).
- Yönetim kurulu üyesi pay sahibi olmak zorunda değildir.
- Kararlar çoğunlukla alınır.
- Kurumsal yapı sayesinde profesyonel yöneticiler atanabilir.
Limited Şirket:
- Şirket, müdür veya müdürler kurulu tarafından yönetilir (TTK m.623).
- Müdürlerden biri mutlaka ortak olmalıdır.
- Yönetim daha kişisel ve sınırlıdır.
Yargıtay 11. HD, 2020/2487 E. – 2021/3241 K. kararında;
“Limited şirket müdürünün görev ve sorumlulukları, anonim şirket yönetim kurulunun yetkisine kıyasla daha geniştir; şirket borçlarından dolayı şahsi sorumluluğu doğabilir.”
denilmiştir.
PAY DEVRİ
Anonim şirkette pay devri kolaydır; noter onayına gerek yoktur.
Limited şirkette ise pay devri noter huzurunda sözleşmeyle yapılmalı ve ticaret siciline tescil edilmelidir.
Bu fark, yatırımcılar açısından büyük önem taşır:
Anonim şirketlerde sermaye giriş–çıkışı daha hızlı ve bürokratik engellerden uzaktır.
Yargıtay 11. HD, 2019/4253 E. – 2020/4819 K. kararında;
“Limited şirkette tescil edilmemiş pay devri, taraflar arasında hüküm doğurmaz.”
şeklinde hüküm kurmuştur.
ORTAKLARIN SORUMLULUĞU
Her iki şirket türünde de ortaklar koydukları sermaye kadar sorumludur.
Ancak vergi ve SGK borçları açısından limited şirket ortakları için ek sorumluluklar doğabilir.
Anonim Şirket:
Ortaklar yalnızca taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı sorumludur. Vergi veya SGK borçlarından dolayı ortaklara gidilemez; sadece yönetim kurulu üyeleri sorumlu tutulabilir (6183 sayılı Kanun m.35).
Limited Şirket:
Ortaklar, şirketin kamu borçlarından sermaye oranında sorumlu tutulabilir.
Yargıtay 11. HD, 2021/1832 E. – 2022/2428 K. kararında;
“Limited şirket ortakları, ödenmeyen vergi borçlarından sermaye payı oranında doğrudan sorumludur.”
demiştir.
Bu yönüyle limited şirket, anonim şirkete göre daha risklidir.
KAR DAĞITIMI VE VERGİLENDİRME
Her iki şirket de kurumlar vergisine tabidir (%25 oranında).
Kar dağıtımı yapıldığında ortaklara ayrıca %10 stopaj uygulanır.
Anonim Şirket:
Kar payı, genel kurul kararıyla dağıtılır.
Yedek akçeler ayrılmadan dağıtım yapılamaz.
Limited Şirket:
Kar dağıtımı daha esnektir; sözleşmede belirtilen oranlarda yapılabilir.
DENETİM VE ŞEFFAFLIK
Anonim şirketlerde bağımsız denetim zorunluluğu belirli büyüklük kriterlerine göre uygulanır.
Limited şirketlerde denetim daha sınırlıdır.
Yargıtay 11. HD, 2020/3172 E. – 2021/2653 K. kararında;
“Anonim şirketlerde bağımsız denetim yükümlülüğüne uyulmaması, yönetim kurulu üyeleri açısından sorumluluk doğurur.”
denilmiştir.
Anonim şirketlerde hesap verme kültürü, limited şirketlere kıyasla daha gelişmiştir.
KAMUOYU VE YATIRIMCI GÜVENİ
Anonim şirketler halka açılabilir, pay senedi ihraç edebilir ve sermaye piyasalarında işlem görebilir.
Limited şirketlerde bu mümkün değildir.
Bu nedenle anonim şirketler yatırımcılar açısından daha güvenilir bir yapıya sahiptir.
Uluslararası ticarette faaliyet gösteren veya yabancı sermaye kabul edecek şirketler için genellikle anonim yapı tercih edilir.
FESİH VE TASFİYE
Her iki şirket de genel kurul kararıyla tasfiye edilebilir.
Anonim şirketlerde fesih ve tasfiye süreci genellikle daha uzundur.
Limited şirketlerde ortak sayısının bire düşmesi hâlinde şirketin feshi gündeme gelebilir.
Yargıtay 11. HD, 2018/4623 E. – 2019/5387 K. kararında;
“Limited şirkette tek ortağın kalması hâlinde gerekli bildirim yapılmazsa, ticaret sicili resen fesih işlemi yapabilir.”
demiştir.
AVANTAJ–DEZAVANTAJ KARŞILAŞTIRMASI
Anonim Şirket Avantajları:
- Kolay hisse devri
- Kurumsal imaj ve yatırımcı güveni
- Ortakların kamu borçlarından sorumluluğunun olmaması
- Halka arz imkânı
- Profesyonel yönetim
Anonim Şirket Dezavantajları:
- Kuruluş maliyeti yüksektir
- Bağımsız denetim zorunluluğu olabilir
- Karar alma süreçleri daha bürokratik olabilir
Limited Şirket Avantajları:
- Kuruluş kolaylığı
- Düşük asgari sermaye
- Yönetim esnekliği
- Kar dağıtımında daha fazla serbestlik
Limited Şirket Dezavantajları:
- Pay devri noter onayına tabidir
- Kamu borçlarından ortakların sorumluluğu vardır
- Halka arz veya hisse senedi çıkarma imkânı yoktur
YARGITAY KARARLARINDAN ÖRNEKLER
- Yargıtay 11. HD, 2021/1832 E. – 2022/2428 K.: “Limited şirket ortakları, vergi borçlarından sermaye oranında sorumludur.”
- Yargıtay 11. HD, 2021/3245 E. – 2022/1572 K.: “Limited şirkette pay devrinin noter onaylı sözleşmeyle yapılması zorunludur.”
- Yargıtay 11. HD, 2020/3172 E. – 2021/2653 K.: “Anonim şirketlerde denetim yükümlülüğüne uyulmaması, yönetim kurulu sorumluluğunu doğurur.”
- Yargıtay 11. HD, 2019/4253 E. – 2020/4819 K.: “Tescil edilmeyen limited pay devri, üçüncü kişiler nezdinde geçerli değildir.”
- Yargıtay 11. HD, 2020/2487 E. – 2021/3241 K.: “Limited şirket müdürünün kişisel sorumluluğu, anonim şirket yönetim kurulu üyelerine kıyasla daha geniştir.”
SIK SORULAN SORULAR
Anonim mi, limited mi kurmalıyım?
Eğer hedefiniz yatırım çekmek, büyümek veya uluslararası faaliyette bulunmaksa anonim şirket uygundur. Daha küçük ölçekli ve esnek yapı istiyorsanız limited şirket yeterlidir.
Ortak sayısı bir olursa ne olur?
Her iki türde de mümkündür; ancak limited şirket tek ortaklıyken bildirim zorunluluğu vardır.
Anonim şirkette hisse devri nasıl olur?
Nama yazılı hisseler ciro ve teslimle, hamiline hisseler zilyetliğin devriyle el değiştirir.
Limited şirkette pay devri noter onaysız geçerli midir?
Hayır, noter huzurunda yapılması ve tescil edilmesi gerekir.
SONUÇ VE HUKUK BÜROMUZUN YAKLAŞIMI
Anonim ve limited şirketler arasındaki farklar, girişimcinin hedeflerine, yatırım planına ve faaliyet alanına göre değişen stratejik bir karardır.
Yanlış tür seçimi, ilerleyen yıllarda yüksek maliyetli yeniden yapılandırma süreçlerini zorunlu kılabilir.
Hukuk büromuz, şirket kuruluşu, ana sözleşme hazırlanması, pay devri, genel kurul kararları, birleşme ve tür değişiklikleri süreçlerinde uzman avukat kadrosuyla profesyonel danışmanlık sunmaktadır.
Her iki şirket türüyle ilgili Yargıtay içtihatlarını ve mevzuat değişikliklerini yakından takip ediyor, müvekkillerimizin ticari yapılarını en güvenli ve avantajlı biçimde şekillendiriyoruz.
Kurumsallaşma hedefi taşıyan her girişim için doğru şirket tipi, doğru hukuk desteğiyle belirlenmelidir.
Büromuz, bu süreci planlama, kurulum ve sürdürülebilirlik aşamalarında müvekkillerinin yanındadır.