Konkordato Nedir? Şirketler ve Alacaklılar İçin Süreç
Konkordato, ödeme güçlüğü içindeki bir borçlunun iflasa gitmeden borçlarını yeniden yapılandırmasına imkân veren bir hukuki kurumdur. Süreç yalnızca borçluyu değil, alacaklıları da doğrudan etkiler: takipler durur, faiz işlemez ve alacakların akıbeti mahkeme denetimindeki bir projeye bağlanır. Bu yazıda konkordato süreci, hem borçlu şirket hem de alacaklı açısından açıklanmaktadır.
Konkordato nedir?
Kısa cevap: Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan bir borçlunun, alacaklılarının kanunda öngörülen çoğunluğunun kabulü ve mahkemenin tasdikiyle borçlarını yeniden yapılandırdığı bir yeniden yapılandırma yoludur. İcra ve İflas Kanunu m.285 ve devamında düzenlenmiştir.
Konkordato ile iflas farklıdır. İflasta malvarlığı tasfiye edilir ve satılarak alacaklılara dağıtılır; konkordatoda ise işletmenin faaliyetine devam etmesi ve borçların yapılandırılmış biçimde ödenmesi amaçlanır.
Konkordatoyu kim talep edebilir?
Kısa cevap: Konkordato talebinde bulunabilecek olan borçludur. İİK m.287/2 uyarınca konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından da talep edilebilir.
Alacaklının talebi hâlinde, borçlunun İİK m.286’da belirtilen belge ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz olarak sunması gerekir; bu belgelerin hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır. Belgeler süresinde ve eksiksiz sunulmazsa geçici mühlet verilmez ve alacaklının talebi de reddedilir.
Geçici mühlet nedir ve ne kadar sürer?
Kısa cevap: İİK m.287 uyarınca mahkeme, m.286’da belirtilen belgelerin eksiksiz mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır. Geçici mühlet üç aydır.
Mahkeme, bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez.
Geçici mühlet kararıyla birlikte mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir; bu durumda komiserlerden biri, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler arasından seçilir.
Önemli bir usul kuralı: geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.
Kesin mühlet nedir?
Kısa cevap: İİK m.289 uyarınca mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir. Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir.
Karar öncesinde mahkeme borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder; geçici komiser duruşmadan önce yazılı raporunu sunar. Mahkeme, itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri itiraz sebeplerini de dikkate alır.
Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir. Borçlu da uzatma talebinde bulunabilir; her iki hâlde de talep, kesin mühletin sona ermesinden önce yapılmalıdır.
Alacaklılar kurulu
Mahkeme, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde, yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla bir alacaklılar kurulu oluşturabilir. Hukuki nitelik itibarıyla farklı alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar bu kurulda hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Kurul her ay en az bir kere toplanır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alır.
Alacaklı açısından konkordatonun sonuçları nelerdir?
Kısa cevap: İİK m.294/1 uyarınca mühlet içinde borçlu aleyhine — 6183 sayılı Kanun’a göre yapılan takipler de dâhil olmak üzere — hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; bir takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.
Alacaklının bilmesi gereken diğer noktalar:
- İstisna: İİK m.206’nın birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar (uygulamada işçi alacaklarının belirli bir kısmı bu sıradadır) için haciz yoluyla takip yapılabilir (m.294/2).
- Faiz: Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur (m.294/3).
- Rehinli alacaklar: Rehinle temin edilmiş alacaklar farklı bir rejime tabidir; oylamada, m.298 uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılırlar (m.302/5).
- Takas: Takas, İİK m.200 ve 201’e tabidir; bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilânı tarihi esas alınır (m.294/4).
- Müstakbel alacak devri: Mühletin verilmesinden önce müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve alacak mühletten sonra doğmuşsa, bu devir hükümsüzdür (m.294/6).
Alacak nasıl bildirilir?
Kısa cevap: Kesin mühlet kararının ilânı üzerine alacaklılar, ilânda belirtilen süre içinde alacaklarını komisere bildirir. Bildirimde bulunmayan alacaklı, konkordato projesinin müzakerelerine ve oylamaya katılamaz.
Alacak bildirimi, alacağın varlığını ve miktarını ortaya koyan belgelerle birlikte yapılmalıdır. İİK m.294/7 uyarınca konusu para olmayan alacaklar, alacaklı tarafından ona eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir.
Bildirimin süresinde ve doğru yapılması, alacaklının süreçteki tek etkili müdahale aracıdır. Alacağın komiserce kabul edilmemesi veya eksik kabul edilmesi hâlinde itiraz yoluna başvurulması gerekir.
Konkordato projesi hangi çoğunlukla kabul edilir?
Kısa cevap: İİK m.302 uyarınca konkordato projesi; (a) kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını, veya (b) kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmişse kabul edilmiş sayılır.
Oylamada sadece konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. İİK m.206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların alacaklıları ile borçlunun eşi, çocuğu ve (evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi) eşinin anası, babası ve kardeşi, alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.
Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar da kabul olunur. Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde bütün belgeleri ve gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder.
Konkordatonun tasdiki için hangi şartlar aranır?
Kısa cevap: İİK m.305 uyarınca tasdik, beş şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.
- (a) Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması,
- (b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması,
- (c) Projenin m.302’deki çoğunlukla kabul edilmiş bulunması,
- (d) m.206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması,
- (e) Yargılama giderleri ile alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması.
Mahkeme konkordato projesini yetersiz bulursa, kendiliğinden veya talep üzerine gerekli gördüğü düzeltmenin yapılmasını isteyebilir.
Konkordato talebi reddedilirse ne olur?
Kısa cevap: Kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine karar verilmesi hâlinde mühletin sağladığı koruma sona erer; durmuş olan takipler yeniden işlerlik kazanır ve koşulları varsa borçlunun iflâsına karar verilmesi gündeme gelebilir.
Kesin mühlet verilmesine, uzatılmasına ve kesin mühletin kaldırılarak talebin reddine ilişkin kararlar İİK m.288 uyarınca ilân edilir ve ilgili yerlere bildirilir.
Görevli mahkeme hangisidir?
Kısa cevap: Konkordato taleplerinde görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetki, borçlunun muamele merkezine göre belirlenir.
Antalya’da konkordato süreçleri
Muamele merkezi Antalya’da bulunan şirketlerin konkordato talepleri Antalya asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Antalya’da turizm, inşaat ve tarımsal üretim sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin gelirlerinin sezonluk olması, ödeme planının nakit akışıyla uyumlu kurgulanmasını özellikle önemli kılar. Alacaklı konumundaki tedarikçiler bakımından ise ilânın takip edilerek alacağın süresinde bildirilmesi belirleyicidir.
Sık sorulan sorular
Konkordato ilan edilirse alacağımı hiç alamaz mıyım?
Hayır. Konkordato, alacağın tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez; tasdik edilen projeye göre — vade, oran veya her ikisi bakımından yapılandırılmış olarak — ödeme yapılır.
Mühlet içinde icra takibi başlatabilir miyim?
Kural olarak hayır. İİK m.294/1 uyarınca mühlet içinde hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. İstisna, m.206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklardır.
Alacağıma faiz işlemeye devam eder mi?
Tasdik edilen proje aksine hüküm içermedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemesi durur (m.294/3).
Rehinli alacaklıysam durumum farklı mı?
Evet. Rehinli alacaklar farklı bir rejime tabidir ve oylamada yalnızca teminatsız kalan kısım için hesaba katılır. Rehnin paraya çevrilmesi bakımından da özel hükümler uygulanır.
Alacağımı bildirmezsem ne olur?
Alacağını süresinde bildirmeyen alacaklı, projenin müzakerelerine ve oylamaya katılamaz. Bu, sürece etki etme imkânının kaybı anlamına gelir.
Konkordato ne kadar sürer?
Geçici mühlet üç ay, uzatmayla en fazla beş aydır. Kesin mühlet bir yıl olup güçlük arz eden özel durumlarda altı aya kadar uzatılabilir. Tasdik aşaması buna eklenir.
Şirket ortakları veya kefiller de korunur mu?
Mühletin sağladığı koruma borçluya ilişkindir. Kefil ve müteselsil borçluların durumu ayrı hükümlere göre değerlendirilir; bu nedenle alacaklının kefile başvuru imkânı ayrıca incelenmelidir.
Konkordato talebine itiraz edebilir miyim?
Alacaklılar, kesin mühlet aşamasında itiraz sebeplerini dilekçeyle ileri sürebilir; mahkeme bu sebepleri değerlendirmekle yükümlüdür (m.289/2).
İlgili yazılar
- İcra ve İflas Hukuku çalışma alanımız
- Alacak davaları: ispat ve faiz
- Anonim şirket ve limited şirket farkı
- Şirket birleşmeleri
Resmî Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.287, m.289, m.294, m.302, m.305)
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her hukuki uyuşmazlık somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir.